Op deze website berichtten wij kortgeleden al over een nieuw project, Wijkwebs. Een randstad-gemeente heeft Verse Overheid gevraagd een concept te ontwikkelen en te realiseren om de wijkwebsites om te toveren naar bruikbare informatieportals. Uiteraard gaan we deze uitdaging aan. Op basis van open data, mashups, widgets en microportals gaan wij informatie uit diverse interne en externe bronnen op maat aanbieden aan de bewoners van de wijken, waarbij zij zelfs een eigen informatiepagina kunnen samenstellen en beheren.

Door betere informatievoorziening hoopt de gemeente op meer initiatief en betrokkenheid van de bewoners. Omdat dit project onderdeel uitmaakt van het nieuwe platform Overheidswidgets, komen alle binnen dit project ontwikkelde mashups, widgets en templates ook beschikbaar voor de andere deelnemers in de stichting Overheidswidgets. Graag vertellen we u hoe ons concept voor Wijkwebs 2.0 eruit ziet. Wat gaan we precies doen?

Ontwerpen templates, widgets en mashups

Het project is opgedeeld in een aantal fases, waarbij optimaal wordt samengewerkt met de medewerkers van de gemeente. Het eerste einddoel van het project zijn breedgedragen ontwerpen voor de benodigde templates, widgets en mashups waaruit de wijkwebsites uiteindelijk zullen bestaan.

Het concept voor de Wijkwebs is vernieuwend, dit vraagt van iedereen een nieuwe kijk op het internet als communicatiekanaal. Om dit te bereiken maken we gebruik van het brainwash-brainstorm principe. Oude ideeën over internet, contentbeheer en websites weken we los tijdens zogenaamde ‘brainwash-bijeenkomsten’ voor betrokken medewerkers. De medewerkers worden vertrouwd gemaakt met de ideeën, toepassingen en gevolgen van web 2.0. We doen dit onder andere door gezamenlijk de film Us Now te bekijken en te bespreken. Tevens trainen we de medewerkers in het gebruik van bekende tools zoals NING, Netvibes en Dapp-factory. Alle medewerkers krijgen wat huiswerk mee ter voorbereiding van de volgende bijeenkomst.

Tijdens de ‘brainstorm-bijeenkomsten’ gaan we vervolgens op basis van de bijdragen van de medewerkers naar aanleiding van de eerdere bijeenkomst, en van anderen die via een publiek forum hebben gereageerd, de gewenste functionaliteiten bedenken en uitwerken voor de Wijkwebs. Op basis van enkele persona’s worden diverse use cases opgesteld. Samen met de wensen en eisen, die we vastleggen in een OCL-lijst, vormen deze use cases de basis voor het Functioneel Ontwerp dat wij als Verse Overheid geheel zullen uitwerken in UML. Dit Functioneel Ontwerp bespreken we in een laatste sessie met de betrokken medewerkers en mogelijk externen. De uitwerking in UML wordt het bouwplan voor de programmeurs.

De vormgeving van de widgets en templates is vastgelegd in een stijlhandboek. Onderdeel van het stijlhandboek is een stijlbibliotheek met CSS’en en beeldelementen voor diverse widgets/microportals. Dit stijlhandboek wordt gerealiseerd in een traject dat wij begeleiden vanuit een zijdelings project bij dezelfde gemeente.

Bouwen mashups, widgets en templates

Vanuit de brainstormbijeenkomsten is een duidelijk beeld ontstaan van de functionaliteiten die de nieuwe wijkwebs moeten bieden. De beschreven ontwerpfase startte met het ontwerpen van de microportal, de homepage van de wijk, en de gewenste functionaliteiten op deze pagina. De functionaliteiten zijn elk apart verder uitgewerkt in widgets. Tot slot is bepaald welke informatiebronnen nodig zijn voor een goede werking van deze widgets en welke bewerkingen (mashup) van deze informatiebronnen eventueel nodig is.

Tijdens de bouwfase die volgt op de ontwerpfase volgen we niet de standaard werkwijze, maar werken we in omgekeerde volgorde. We gaan, waar nodig, eerst zorgen dat de benodigde interne en externe informatiebronnen als Open Data beschikbaar zijn. Voor interne bronnen zullen we vooral databases ontsluiten of open stellen, bijvoorbeeld via een zaken- en/of gegevensmagazijn. Bij externe bronnen profiteren we van reeds aangeboden REST of api’s. Als deze niet aanwezig zijn, zullen we via scraping informatie van externe websites halen en publiceren als service. Uiteraard worden externe partijen eerst betrokken bij het traject, om hen zo ook op de hoogte te stellen van de doelstellingen van de gemeente.

Alle services die de gemeente op deze manier bouwt, kunnen door mede-deelnemers van de stichting Overheidswidgets worden hergebruikt. Stel bijvoorbeeld dat we voor dit project een service bouwen, waarmee we de vraag en antwoordenbank van de website van Postbus51 via een api benaderen. Het is mogelijk op deze manier informatie over één specifiek onderwerp te integreren in mashups en widgets. Deze service is vervolgens beschikbaar in een services-repository voor alle deelnemers van de stichting Overheidswidgets.

Nadat de informatiebronnen als Open Data beschikbaar zijn, gaan we waar nodig aan de slag met mashups. Informatie uit de bronnen wordt bewerkt, samengevoegd of gefilterd. Zo bouwen we de juiste informatiestromen voor de diverse functies, die gepresenteerd worden in widgets.

Een korte toelichting: Eén van de wensen van de gemeente is het tonen van nieuws op wijkniveau. Daaronder vallen berichten uit interne gemeentebronnen, zoals de eigen nieuwsberichten en de agenda, en uit externe bronnen,  zoals de lokale krant, buurtkranten en de culturele agenda. De informatie uit al deze bronnen wordt samengebracht, bewerkt en gefilterd op relevante berichten voor de wijk. Hierdoor komen één of meerdere feeds beschikbaar voor een specifieke wijk. Per wijk kan de gemeente nu dus heel eenvoudig de juiste nieuwsberichten en activiteiten tonen.

Vanzelfsprekend zijn de gebouwde mashups vrij beschikbaar voor andere deelnemers in de stichting Overheidswidgets. Een andere deelnemer kan eenvoudig en zonder extra kosten de in het voorbeeld gebouwde mashup gebruiken voor een eigen wijkwebsite. De belangrijkste aanpassing is het opgeven van andere databronnen, bijvoorbeeld de feed van een andere krant of de feed van het eigen gemeentenieuws. Daarnaast zijn wellicht enkele aanpassingen nodig in de bewerkingen en/of filtering. Wijknamen zijn immers niet in alle gemeenten dezelfde.

Het tonen van gebouwde mashups gebeurt met behulp van widgets. Iedere widget biedt een eigen functionaliteit en/of presentatie van een feed. Zo zullen we een widget ontwikkelen dat bekendmakingen binnen een wijk toont. Deze widget toont een lijst en via doorklikken krijgt de bezoeker gedetailleerde informatie over de bekendmakingen. Vanzelfsprekend kan de bezoeker ook kiezen om de bekendmakingen op een kaart te bekijken. Voor iedere functionaliteit uit het Functioneel Ontwerp bouwen we op deze wijze widgets.

De widgets zullen we gebruiken om de portalpagina voor de individuele wijken mee op te bouwen. Hierover dadelijk meer.

Het belangrijke voordeel van widgets is dat het ‘verplaatsbare stukjes website’ zijn. De widgets die de gemeente gebruikt integreren derden eenvoudig in Hyves, iGoogle of andere websites. De widget uit het voorbeeld kan dus ook door een gebruiker geplaatst worden op zijn Hyves-pagina. Voortaan blijft hij via zijn Hyves pagina op de hoogte van de bekendmakingen in zijn wijk!

Inmiddels heeft u ongetwijfeld al door dat ook de ontwikkelde widgets door andere deelnemers in de stichting Overheidswidgets vrij te gebruiken zijn. Een andere overheidsorganisatie hoeft in de instellingen alleen enkele parameters te veranderen om ook de eigen bekendmakingen via een widget op de eigen website te publiceren.

Microportal

In de bouwfase stellen we tot slot op basis van de widgets de microportal samen. Iedere microportal heeft een aantal basisfunctionaliteiten zoals het autoriseren van gebruikers en het kunnen personaliseren van pagina’s door de gebruiker. Alle overig bedachte functionaliteiten zijn in widgets ondergebracht. Deze widgets worden vervolgens samenhangend in een pagina geplaatst. Zo is het mogelijk een widget dat zorgorganisaties in de wijk in een lijst weergeeft, te koppelen aan een widget dat op basis van adres- of locatiegegevens geen lijst, maar een pijler op een kaart toont. Hetzelfde is mogelijk met een widget dat een lijst van bekendmakingen toont, in combinatie met deze ‘kaartwidget’.

Op deze manier geeft een bezoeker zelf aan dat hij bepaalde items uit verschillende widgets op een kaart getoond wil zien. De bezoeker kan dan eenvoudig zien waar een bepaald evenement plaatsvindt, welke openbare meldingen zoals wegopbrekingen hij onderweg tegenkomt en welke horecagelegenheden hij in de buurt van het evenement vindt.

De template van de microportal die we namens de gemeente in het kader van dit project bouwen, is opnieuw vrij beschikbaar voor andere deelnemers in de stichting Overheidswidgets. Andere gemeenten kunnen gemakkelijk, voordelig en snel een eigen wijkweb met dezelfde functionaliteiten in de lucht brengen door slechts enkele aanpassingen te maken in de template en de juiste informatiebronnen aan te boren. Zijn deze bronnen nog niet opengesteld? Dan heeft de stichting ook hier een oplossing voor.

Training en nazorg

Zodra we de wijkswebs in betaversie testen, beginnen we aan de derde fase in het project. In diverse trainingsbijeenkomsten leren we de medewerkers van de gemeente zelf mashups te maken met behulp van de technologie van Overheidswidgets. We leren de medewerkers hoe ze deze mashups koppelen aan de diverse widgets uit de widget-repository. Deze widgets kunnen zij exporteren naar Hyves, iGoogle, Open Social of andere gewenste websites.

Na de training kunnen de medewerkers dus vrij eenvoudig een eigen widget maken, waarbij zij bijvoorbeeld nieuwsberichten van een nieuwbouwproject in een lijst tonen. Gebruikmakend van de koppeling met het stijlhandboek, voldoet ook de vormgeving aan alle wensen van de organisatie. Medewerkers selecteren simpelweg de gewenste vormgeving.

Ook leren we de medewerkers diverse widgets aan elkaar te koppelen en te integreren tot één widget. De nieuwsberichten van het nieuwbouwproject staan dan bijvoorbeeld niet alleen in een lijst, gebruikers kunnen de berichten ook terugzien op een kaart.

Tot slot leren we de medewerkers microportals op te zetten met behulp van de aanwezige widgets en beschikbare Open Data. Zo kan het voor een wijk belangrijk zijn naast de algemene microportal voor de wijk, ook een microportal te bouwen voor de vele ouderen in de wijk. Deze speciale doelgroep heeft behoefte aan een afwijkende vormgeving en afwijkende informatie en functionaliteiten. Door op basis van bestaande widgets aanpassingen te doen in de aanwezige mashups en wellicht een specifieke vormgeving te kiezen, kunnen de medewerkers zelf vlot deze microportal in elkaar zetten.

Naast trainen van de medewerkers, richten we ons in deze fase ook op het trainen van de bezoekers. In de wijken zullen we trainingen verzorgen waarin we bewoners leren hoe zij met de nieuwe microportal na inloggen zèlf hun pagina kunnen personaliseren. In hun eigen pagina kunnen zij widgets verwijderen en toevoegen. Deze widgets kunnen afkomstig zijn van de gemeente, andere overheidsorganisatie of zelfs van derden.

Tijdens de trainingen besteden we ook aandacht aan web 2.0 tools zoals iGoogle en Netvibes, zodat bewoners ook met deze platforms een eigen gepersonaliseerde website kunnen maken en een goed gevoel krijgen bij de mogelijkheden van web 2.0. Vanzelfsprekend benadrukken we daarbij dat de widgets van de gemeente ook eenvoudig geïntegreerd kunnen worden in deze andere tools.

Met deze trainingen stimuleren we het gebruik van de microportals en hopen we dat bewoners meer en beter betrokken raken bij de diverse ontwikkelingen in de stad die hun leefomgeving en interesses raken.

Een grote uitdaging

Het realiseren van wijkwebs op basis van open data, mashups, widgets en microportals via het Overheidswidgetsplatform kenmerkt het hoge ambitieniveau. Wij denken dat met dit project de gemeente een belangrijke stap maakt richting Overheid 2.0.

Door de insteek van het platform van Overheidswidgets kunnen andere deelnemers bovendien snel, gemakkelijk en voordelig profiteren van alle ontwikkelde mashups, widgets en portaltemplates binnen dit project. Wij hopen dan ook dat andere overheidsorganisaties hier snel gebruik van maken.

Gedurende het project zullen wij regelmatig blogs publiceren over de voortgang, de quick wins en de struikelblokken, zodat andere overheidsorganisaties hiervan kunnen leren. Wij hopen ook op input van u, de lezer, om diverse zaken beter te regelen dan we al proberen te doen. En wilt u ook zo’n wijkwebsite, of heeft u misschien al wel andere ideeën, dan helpen we u natuurlijk op weg.

Tot slot kunnen we alvast verklappen dat we dit najaar een symposium organiseren over de kansen en mogelijkheden van Overheidswidgets. Op dit symposium zullen we uitgebreid stil staan bij de resultaten en bevindingen uit het project Wijkwebs 2.0.

Dit bericht is geplaatst op donderdag 18 juni 2009 om 13:39 in de categorie Artikelen over Overheid 2.0, Berichten van Verse Overheid, Leestips. Je kunt reacties op dit bericht volgen via de RSS 2.0-feed. Je kunt een reactie schrijven of een trackback plaatsen vanaf je eigen site.