OverheidsWidgets is druk bezig om widgets te ontwikkelen die deelnemers in het platform kunnen gebruiken om hun informatie te tonen. Omdat we OverheidsWidgets als Software as a Service (SaaS) aanbieden, moeten we vanaf het internet verbindingen maken met informatiebronnen binnen overheidsorganisaties.

Op het eerste gezicht een flinke drempel.

Tijdens de eerste fase van de realisatie van OverheidsWidgets blijkt het ontsluiten van overheidsinformatie echter vrij eenvoudig.

De belangrijkste horde naar Open Data is de onwennigheid met het vrij en herbruikbaar beschikbaar stellen van overheidsinformatie. We denken dat deze horde in het komende jaar door diverse ontwikkelingen ingehaald wordt. Het is het simpele principe van:

Als enkele schapen over de dam zijn…

Op afzienbare termijn zullen ambtenaren ermee vertrouwd zijn dat overheidsdata vrij en herbruikbaar aangeboden wordt, simpelweg omdat meer en meer overheidsorganisaties deze stap zetten. Zijn ambtenaren eenmaal gewend aan het idee van herbruikbaar gepubliceerde informatie, dan is de techniek de volgende drempel.

Bij het ontsluiten van overheidsdata staan beheersbaarheid, integriteit en veiligheid voorop. Bij de implementatie van OverheidsWidgets merken we  dat het relatief eenvoudig is om overheidsdata beschikbaar te stellen, zonder dat deze belangrijke zaken in het geding komen. We laten enkele oplossingen de revue passeren.

Gebruiken bestaande weboplossingen

De meest voordelige optie is gewoon te gebruiken wat je als overheidsorganisatie al in huis hebt. Hierover hebben we een aardige anekdote.

Onlangs zaten we bij een nieuwe deelnemer aan OverheidsWidgets. In een gezamenlijke sessie waren we aan het kijken welke mogelijkheden er zijn om met behulp van herbruikbare informatiebronnen widgets voor burgers te realiseren. Er werd vanuit de overheidsorganisatie opgemerkt dat het een beetje jammer was dat zojuist een lang project voor een nieuw CMS was afgerond. De kansen voor open overheidsdata leken daarmee te slinken.

Na enkele voorzetten van onze kant vonden ze zelf het antwoord. Het nieuwe CMSsysteem is een uitstekende bron van georganiseerde content, inclusief een uitgedachte en geïmplementeerde redaktiestructuur. De menustructuren, de categorisering van informatie, controles op leesbaarheid, alles was geregeld! De volgende stap is de content niet alleen via de webpagina’s aan te bieden. De content in de verschillende categoriën moet ook als Feed worden aangeboden. De zon brak door, zonder veel investeringen kan de informatie uit het CMS ook herbruikbaar worden aangeboden via RSS of ATOMfeeds!

Ombouwen bestaande weboplossingen

Een andere heel voordelige optie is het ombouwen van bestaande weboplossingen. Veel overheidsorganisaties hebben een online RaadsInformatieSysteem (RIS) of bestuurlijk InformatieSyteem (BIS). Een dergelijk RIS is vaak aangesloten op een DocumentManagementSysteem (DMS), om zo de beleidsdocumenten ook via de website te ontsluiten. De weboplossingen zijn (nog) vaak erg 1.0: Er is bijvoorbeeld een pagina gemaakt waarop burgers kunnen zoeken naar beleidsdocumenten.

Met enkele handige en voordelige aanpassingen van deze weboplossingen is de informatie uit het RIS ineens vrij en herbruikbaar.

Stelt u zich eens een gemiddelde zoekpagina voor in een raadsinformatiesysteem. U kunt als bezoeker enkele termen invoeren en u krijgt een resultatenlijst met documenten terug. Vaak is de resultatenlijst opgedeeld in een twee of meerdere onderdelen. Meestal wordt onderscheid gemaakt tussen stukken waarover vergaderd wordt en stukken die zijn vastgesteld. Voor de leverancier van de weboplossing is het vaak eenvoudig om de oplossing als volgt om te bouwen. Bij het aanroepen van de nieuw gebouwde pagina kunnen één of meerdere variabelen worden meegegeven. Deze variabelen zijn hetzelfde als die in de oude pagina door de burger werden ingevoerd. Bij de aanroep van URL krijg je dus iets als:

http://www.postbus51.nl/nl/home/overzicht-zoekresultaat?field_search=rijbewijs

In dit voorbeeld krijgen we als resultatenlijst alle vragen en documenten voor de zoekterm “rijbewijs”. Vanzelfsprekend zijn bij uw eigen aanpasssingen  (veel) meer variabelen toe te voegen, zoals een van- en een tot-datum, het type document, commissie waarin het besproken wordt, status van het document. Bedenkt u het maar!

Om derden optimaal in staat te stellen deze informatie te integreren in eigen oplossingen, moet een tweede aanpassing worden gedaan. Nadat een zoekactie is uitgevoerd, moeten de resultaten niet langer als pagina gepresenteerd worden, zoals Postbus51 helaas nog doet. Een pagina is immers niet herbruikbaar voor derden. De resultatenlijst moet als Feed (RSS, ATOM of XML) worden gepresenteerd. Het is deze feed die derden kunnen herbruiken en integreren in eigen weboplossingen, bijvoorbeeld in een widget.

Door het laten uitvoeren van deze twee simpele aanpassingen van bestaande weboplossingen kunnen overheidsorganisaties snel, gemakkelijk en voordelig veel bestaande informatie voortaan herbruikbaar aanbieden. Zonder veel pijn kunnen Produkten & DienstenCatalogi, veel gestelde vragen, agenda’s van commissievergaderingen, etc herbruikbaar beschikbaar worden gesteld. Als iedere overheidsorganisatie zijn Produkten en Dienstencatalogus op deze wijze aanbiedt, is het waarschijnlijk eenvoudiger en voordeliger de landelijke Produkten en DienstenCatalogus bij te houden, dan nu het geval is. Daarnaast biedt het de mogelijkheid aan anderen om ook deze informatie te integreren en te gebruiken.

Leveranciersoplossingen

Een andere eenvoudige oplossing is te profiteren van de ontwikkelingen door leveranciers. Diverse marktpartijen leveren zelf prima mogelijkheden voor het herbruikbaar ontsluiten van overheidsdata. Een uitstekend voorbeeld daarvan is ESRI dat met ArcGIS een prima oplossing biedt voor open overheidsdata. De laatste versie van ArcGIS biedt overheidsorganisatie mooie mogelijkheden om kaarten als herbruikbare informatie beschikbaar te stellen aan derden, zoals bouwondernemers en architecten. Met name de geboden RESTservices bieden volop kansen voor open overheidsdata.

Een andere goed voorbeeld is Verseon. Dit DocumentManagementSysteem biedt eveneens services om eenvoudig data herbruikbaar beschikbaar te stellen. Diverse overheden gebruiken dit systeem al om een RaadsInformatieSysteem op internet mee te publiceren.

Bij dergelijke leveranciersoplossingen is het vooral zaak van een goede implementatie in de netwerkinfrastructuur. Als de applicaties geplaatst worden in de Demilitarized Zone (DMZ), een beveiligingsbuffer tussen internet en de produktieomgeving van de organisatie, kan zonder veel moeite de informatie vrij en herbruikbaar worden aangeboden op internet. Met name overheidsorganisaties die via ESRI (veel) geodata beschikbaar gaan stellen, kunnen snel grote stappen zetten op het vlak van open overheidsdata.

Herbruikbare databestanden online plaatsen

Veel applicaties die binnen overheidsorganisaties worden gebruikt, zijn in staat (onderdelen) van hun informatie te exporteren naar een ander bestandsformaat, bijvoorbeeld Excel of CSV. Maakt u maar eens een korte inventarisatie langs uw eigen applicaties. U zult zien dat veel informatie is te exporteren naar deze of andere bestandsformaten.

Als het niet mogelijk is vanuit de applicatie zelf informatie te exporteren, dan kunt u met een kleine omweg vaak hetzelfde bereiken. Veel overheidsorganisaties vergeten dat zij eigenaar zijn van de informatie in de door applicaties gebruikte databases. Iemand met enige databasekennis kan vrij eenvoudig een export maken van een groep gegevens.

In beide gevallen kunt u via ’scripting’ de benodigde handelingen automatiseren. U kunt zo vrij eenvoudig realiseren dat bijvoorbeeld iedere werkdag om 23.00uur het aantal ziekgemelde leerlingen per school, de locaties waarvoor parkeerontheffingen voor werkzaamheden zijn afgegeven, of spannender, de actuele status van een project online geplaatst worden. Al deze informatie is eenvoudig herbruikbaar door derden, het exportbestand bevat immers gestructureerde geevens.

Voordelige online alternatieven

Tot slot willen we een laatste optie noemen. Dankzij web2.0 komen veel functionaliteiten heel voordelig als Software as a Service (SaaS) beschikbaar. Deze functionaliteiten zijn eenvoudig te integreren in andere web2.0 oplossingen. Een veel vergeten kenmerk van web2.0 is  “de verandering van een verzameling websites naar een volledig platform voor interactieve webapplicaties voor eindgebruikers op het World Wide Web. Volgens sommigen zullen deze uiteindelijk losstaande lokaal geïnstalleerde software overbodig maken” (Wikipedia).

Vanuit OverheidsWidgets zijn we momenteel een traject aan het onderzoeken om een afsprakensysteem te integreren in het platform. Dat houdt in dat wij de mogelijkheden van een widget onderzoeken, waarmee burgers afspraken kunnen maken met afdelingen of individuele ambtenaren. Vanzelfsprekend kunnen deelnemers in de widget diverse zaken configureren, zoals voor welke afdeling en/of ambtenaar de widget informatie moet tonen. Het afsprakensysteem zelf is een webapplicatie, waarop overheden zich kunnen abonneren. Via de beheerdersschermen van deze applicatie kunnen diverse mogelijkheden worden ingericht. Deze oplossing is veel voordeliger dan de huidige afsprakensystemen voor overheidsorganisaties, is volledig open en herbruikbaar.

Een andere oplossing die we zullen implementeren is het integreren van GoogleCalendar als evenementenkalender voor gemeenten. GoogleCalendar is een volledig open en kostenloze functionaliteit. Naast het eenvoudige gebruik heeft het als ander belangrijk voordeel dat evenementenlijsten van andere organisaties in een gemeente (bibliotheken, onderwijsinstellingen, cultuurinstellingen) gemakkelijk te integreren zijn. Zonder veel moeite heeft de gemeente ineens de beschikking over een kostenloze evenementenkalender die door diverse organisaties in de gemeente onderhouden wordt!

Kortom, door als overheid op te zoek te gaan naar meer SaaS-alternatieven op internet, kan ook snel, gemakkelijk en voordelig toegewerkt worden naar meer open overheidsinformatie.

Drempel zit tussen de oren

Met het artikel hebben we een positief geluid willen laten horen over de mogelijkheden om overheidsinformatie vrij en herbruikbaar aan te bieden. Met eenvoudige aanpassingen zijn belangrijke resultaten te boeken, het is lang niet altijd nodig ingewikkelde systemen te ontwikkelen. In onze praktijk zien we overheidsorganisaties de eerste stappen zetten.

De drempel zit tussen de oren, maar de eerste schapen gaan inmiddels over de dam!

Dit bericht is geplaatst op dinsdag 13 oktober 2009 om 20:35 in de categorie Artikelen over Overheid 2.0. Je kunt reacties op dit bericht volgen via de RSS 2.0-feed. Je kunt een reactie schrijven of een trackback plaatsen vanaf je eigen site.